تاریخ انتشار :شنبه ۱۵ مهر ۹۶.::. ساعت : ۱۱:۱۲ ق.ظ
print
فاقددیدگاه

تاثیرگذاری و تاثیرپذیری بازیگران مهم بین المللی در فرآیند حصول برجام

از زمان به نتیجه رسیدن مذاکرات نفس‌گیر هسته‌ای بین ایران و 1+5، میزان تاثیرگذاری هر یک از طرف های مذاکره با جمهوری اسلامی ایران در فرآیند حصول این توافق، از اهمیت خاصی برخوردار شد. در این مقاله به این موضوع پرداخته شده است.

دریافت نسخه چاپی دریافت نسخه تلفن همراه

.jpg - تاثیرگذاری و تاثیرپذیری بازیگران مهم بین المللی در فرآیند حصول برجام

اندیشکده راهبردی تبیین: برنامه جامع اقدام مشترک(برجام) توافقی است میان ایران و پنج کشور عضو شورای امنیت سازمان ملل به علاوه ی آلمان و اتحادیه اروپا که در سال ٢٠١۵ به دست آمد. طبیعتا هر سند و معاهده ی بین المللی، محصول فرآیند خاصی است و نمی توان آن را پدیده ای دانست که دفعتا به دست آمده است. برجام نیز از این قاعده مستثنی نیست و تحت تاثیر عوامل مختلفی، طی مدت زمانی خاص به ثمر رسید؛ این عوامل، شامل برخی از کشورها، گروه های فروملی و نهادهای فراملی است. در عین حال، برجام پس از به نتیجه رسیدن و تبدیل شدن به یکی از مصوبات شورای امنیت، خود به عاملی تاثیرگذار بین بازیگران پیش گفته تبدیل شد. با توجه به اهمیت این فرآیند، لازم است میزان تاثیرپذیری و تاثیرگذاری بازیگران مهم در برجام مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گیرد.

 

مواضع، منافع و اهداف هر یک از بازیگران مهم در فرآیند حصول برجام:  

مذاکرات هسته‌ای ایران و غرب در سال۲۰۰۳ آغاز شد. در آن زمان سه کشور انگلستان، فرانسه و آلمان، طرف مستقیم مذاکرات با ایران بودند. نهایتا، با پیوستن روسیه، آمریکا و چین، به انگلستان، آلمان و فرانسه، گروه ۱+۵ تشکیل شد. گروه پنج به علاوه یک، از ۵ عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل (آمریکا، روسیه، چین، بریتانیا و فرانسه) و آلمان تشکیل شده و هدف آن هماهنگ کردن  این کشورها نسبت به برنامه‌های هسته‌ای ایران است.”[۱]. البته در روند طولانی مذاکرات هسته ای نقش لابی های رژیم صهیونیستی و عربستان همچنین نقش نهادهای بین المللی ای چون آژانس انرژی اتمی غیر قابل انکار است، اما تمرکز مقاله حاضر بر کنش های این ۶ کشور(۵+۱) در فرآیند حصول برجام می باشد. حال به تفکیک، به بررسی منافع، مواضع، اهداف و به طور کلی عملکرد هر یک از این بازیگران در روند حصول برجام خواهیم پرداخت. 

ایالات متحده:

در سطح رسانه ای، غالبا از منافع جمهوری اسلامی ایران از مذاکره با آمریکا سخن به میان آمده است، ولی در یک استراتژی پایاپای قطعا برای تحلیل وضعیت یک موقعیت سیاسی مخصوصا بین المللی حتما باید به جوانب مختلف محیطی و محاطی آن مساله نیز توجه شود. اگر بخواهیم به منافع آمریکا برای ورود به روند مذاکرات با ایران بپردازیم :

مشروعیت به حضور ایالات متحده در منطقه: خاورمیانه یکی از مهم ترین مناطق استراتژیک و ژئوپلتیک جهان است که سال ها مرکز حوادث بین المللی بوده و هست، خاورمیانه منبع بزرگترین ذخایر انرژی یعنی نفت و گاز جهان است و لوله های نفتی خاورمیانه را می توان شاهرگ حیاتی صنعتی و نظامی دنیا دانست. تضمین امنیت منافع انرژی امریکا در مناطق نفت خیز خاورمیانه همواره یکی از اهداف مهم سیاست خارجه آمریکا طی پنج دهه گذشته بوده است. «فرانک ویزنر» دیپلمات پیشین ایالات متحده، این پرسش را مطرح کند که: «چه معامله‌ای است که به ایران اجازه می‌دهد تا مشروعیت حضور ایالات متحده در منطقه را بپذیرد و هم چنین به امریکا این فرصت را می‌دهد که جایگاه ایران را به رسمیت بشناسد؟» وی اضافه نمود که؛ ما تا هنگامی‌که بسته تفاهمی با ایران نداشته باشیم نه می‌توانیم به مذاکرات ژنو (در مورد سوریه) برویم، نه ضمانت امنیتی برای کشتی‌ها و ملوانان آمریکا در خلیج فارس می‌یابیم، نه چارچوبی مدیریتی برای افغانستان می‌توانیم طراحی کنیم و نه می‌توانیم به حساسیت‌های اسرائیلی در منطقه پاسخگو باشیم[۲].

پاسخ به مطالبات اجتماعی برای حل مسالمت آمیز مذاکرات هسته ای ایران: نمی‌توان فراموش کرد که در طول ۵ سال اول ریاست جمهوری اوباما، یکی از وعده‌های مهم او برای ملت آمریکا حل سریع پرونده هسته‌ای ایران بوده است و با پیچیده‌تر شدن روند مذاکرات و ابتکارات دیپلماسی ایران در طول چند سال گذشته موجب ناکامی ‌اوباما در تحقق بخشیدن به وعده‌های انتخاباتی وی بوده است. لازم به ذکر است نظرسنجی‌ شبکه «سی‌ان‌ان» حاکی از آن است که ۷۵ درصد مردم آمریکا خواستار مذاکره مستقیم دیپلماتیک کشورشان با ایران در خصوص برنامه هسته‌ای تهران هستند.

اقناع محافل داخل و خارج از آمریکا برای شروع راهکارهای سخت علیه ایران: براساس تحلیل اطلاعات منتشره از سوی محافل داخلی آمریکا، طیف تندروی داخل آمریکا این مذاکره را اساسا به معنای یک اولتیماتوم نهایی به ایران تفسیر می‌کنند. به عقیده این طیف که اتفاقا در عرصه سیاست خارجی آمریکا اکثریت را تشکیل می‌دهند، در صورت انجام مذاکرات مستقیم و عالی میان دو کشور دیر یا زود بی‌نتیجه بودن گفتگو با ایران به اثبات خواهد رسید و نهایتا این استنتاج در میان نخبگان و همچنین افکار عمومی‌جامعه آمریکا پدید می‌آید که حتی مذاکرات مستقیم با سران ایران نیز قادر به مهار این کشور نیست و بنابراین می‌بایست گزینه‌های سخت‌تری از جمله حمله نظامی به ایران بایستی روی میز قرار گیرد. غلبه این تفکر در محافل سیاسی خارج از آمریکا می تواند به اقناع جامعه جهانی برای استفاده از اهرم های فشار سنگین تر علیه ایران، و نهایتا مشروعیت بخشی به استفاده از گزینه های سخت علیه این کشور شود.

ایجاد سرخوردگی بین ملل ستمدیده جهان: دولت آمریکا در پی آن است تا با بزرگ‌نمائی موضوع مذاکره میان دو دولت و انتشار هدفمند گزارش مذاکرات مستقیم میان سران دو کشور که در گفت‌و‌گوی تلفنی اوباما و روحانی نمود یافت و اتفاقا با بروز احساسات صمیمانه میان آن دو همراه بوده است، مطمئنا موجی از سرخوردگی را در افکار عمومی‌مسلمانان ایران و جهان پدیدار سازد. چرا که افکار عمومی‌و خصوصا ملل تحت ستم جهان اسلام به ایران به مثابه قهرمان بزرگ مقابله با آمریکا و غرب می‌نگرند و انتشار عمومی‌این رفتار متناقض که با هیچ کدام از مواضع سابق نظام همخوانی نداشته است، این تلقی را در نزد ملل محروم می‌تواند به وجود آورد که خط سازش، گفتمان نیرومند مقاومت و استکبار ستیزی را در داخل ایران به زانو در آورده است.

فشار به مردم برای پذیرش جریان‌های سیاسی سازش کار: نیویورک تایمز درباره یکی از مهمترین منافع  آمریکا در مذاکره با ایران میگوید: «هدف نهایی همه‌ی فشارهایی که اکنون غرب به رهبری آمریکا و با صحنه گردانی اسراییل بر مردم و نظام ایران وارد می‌کند، روی کار آوردن مجدد اصلاح طلبان در ایران است.»

 

آمریکا به طور مستمر با فعالیت‌های هسته‌ای ایران مخالفت می‌ورزد. در حالی که ایالات‌ متحده، ایران را درصدد ساخت بمب اتم می‌داند و آن را متهم به نقض مفاد ماده ۲ پیمان منع گسترش می‌کند، خود به محدودیتهای ناشی از ماده ۶ پیمان منع گسترش سلاحهای هسته‌ای تن در نداده و درست در نقطه مقابل به گسترش سلاحهای هسته‌ای جدید می‌پردازد.

 

 احیای هژمونی شکست خورده اسرائیل در مذاکره با ایران: آمریکا به خوبی می­داند که سیاست‌های نظامی ‌و آشوب‌گرایانه اسرائیل در منطقه به شکست انجامیده است و با وضعیت کنونی که در اسرائیل وجود دارد احتمال شروع اعتراضات گسترده در خاک اسرائیل نیز وجود دارد. به همین دلیل، آمریکا به دنبال این است که شکست اسرائیل را در عرصه‌های مختلف سیاسی نظامی‌در جبهه مذاکره با ایران جبران کند. برای همین آمریکا به دنبال این است که شکست اسرائیل را در عرصه‌های مختلف سیاسی نظامی‌در جبهه مذاکره با ایران جبران کند زیرا در صورت مواجه ایران و آمریکا این اسرائیل است که بر موج اقبال سوار خواهد شد و شکست­هایی که در جنگ های ۳۳ روزه، ۱۱ روزه و در نهایت در سوریه خورده است را به پیروزی تبدیل خواهد کرد. زیرا اسرائیل در تمامی‌این جنگ‌هابه خوبی می­دانست که در یک جنگ نیابتی وارد شده است که طرف واقعی او کسی جز ایران نیست.

 

روسیه:

روسیه، تنها کشوری است که در دهه ۱۹۹۰ در زمینه هسته‌ای، آشکارا با ایران همکاری کرده است. اما به سبب تلاش‌های خود در برنامه هسته‌ای با ایران مورد انتقاد شدید ایالات متحده نیز قرار گرفته است. با این همه، همگرایی سیاسی و اقتصادی با جهان غرب به عنوان یک هدف اساسی همچنان پیش روی رهبران روسیه است. از سوی دیگر، روسیه نیازمند دوستان و بازارهای سنتی خود است تا در رقابت استراتژیک از صحنه بیرون رانده نشود. سیاست روسیه در قبال برنامه هسته‌ای ایران در واقع، تلاش برای حفظ منافع این کشور در میانه ثبات استراتژیک و رقابت استراتژیک است. مسکو ناچار است از یک سو به تعهدات خود به عنوان یک قدرت جهانی و الزامات در روابط با غرب پای‌بند باشد و از طرف دیگر به واسطه منافع مشارکت در برنامه هسته‌ای ایران، به حمایت نسبی از ایران ادامه دهد. روسیه با اتخاذ رویکردی عملگرایانه، به توسعه روابط اقتصادی و تجاری سودمند دوجانبه و تقویت مواضع خود در بازار هسته‌ای ایران اهتمام ورزیده است. با این حال، روسیه به خوبی می‌داند که قدرت گرفتن بیش از حد یک کشور مسلمان در خاورمیانه، بدون شک، تا چه اندازه‌ای می‌تواند برای این کشور، پیامدهای منفی احتمالی به همراه داشته باشد و همیشه راه میانه‌ای را انتخاب کرده است. یکی از مهم‌ترین موضوعات در دستور کار سیاست خارجی روسیه، تلاش برای پرهیـــز از انتخاب بین غرب و ایران است. علی‌رغم محدودیت‌ها و اختلافاتی که در روابط روسیه و ایران وجود دارد، اما این روابط برای هر دو کشور سودمند می‌باشد. از دیدگاه روسیه، ایران می‌تواند یک مشتری تسلیحاتی عالی و بازار ایران برای رآکتور هسته‌ای روسیه، سودمند باشد. در ضمن، یک ایران مستقل و قوی می‌تواند مانع از هژمونی و تسلط آمریکا بر منطقه خلیج فارس – که مسکو منافع حیاتی در آن دارد – شود. از دیدگاه ایران، روسیه می‌تواند منبع امنی برای خرید تسلیحات توسط ایران باشد و همچنین می‌تواند یک متحد دیپلماتیک برای ایران در مقابل آمریکا باشد که تلاش می‌کند ایران را منزوی سازد[۳].

انگلستان:

با نگاهی به روابط پرفراز و نشیب دو کشور پس از پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ۵۷ تا کنون نشانگر نوعی پرتنش و نبود یک سیر منطقی در کاهش یا افزایش روابط دو جانبه بوده است [۴]. آنچه واضح است این است که دولت بریتانیا همواره بر اساس منافع تجاری اش عمل کرده و می کند. این کشور روزی در راس نظام بازرگانی دنیا قرار داشت و امروز هم که پرچمداری بر دوش ایالات متحده امریکاست، خوی ذاتی بریتانیا فراموش نشده و نمی شود[۵]. در مورد منافع و اهداف بریتانیا در مذاکرات هسته ای باید بیان داشت  که طی دهه گذشته، سیاست های بین المللی این کشور به طور بی سابقه ای همسو با ایالات متحده قرار گرقته است. در همین راستا در کلیه سال هایی که مذاکرات هسته ای برقرار بود، انگلستان همواره در کنار ایالات متحده  قرار داشته است. طوری که در ۷ سپتامبر ۲۰۱۲ ، وزیر خارجه بریتانیا آثار تحریم‌های خارجی بر ایران را جدی خواند و خواستار ادامه برخورد بابرنامه اتمی این کشور شده است. اما رفته رفته با گرایش بیشتر آمریکا به مذاکره با ایران، انگلستان هم انعطاف بیشتری به خرج داد جوری که فیلیپ هموند، وزیر خارجه انگلیس از توافق ایران و ۱+۵ بر سر عناصر کلیدی موافقت نامه هسته‌ای نهایی استقبال کرد و گفت: بر اساس این موافقت نامه ایران از کاهش چشمگیر تحریم‌های اقتصادی و مالی، شامل پایان همه قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل، برخوردار خواهد شد[۶]. به طور کلی انگلستان پس از پیروزی انقلاب اسلامی، همواره تمایل به حضور در ایران و پر کردن خلا ایالات متحده داشته است. روابط پر فراز نشیب ایران و بریتانیا طی سال های گذشته همانگونه که نشانگر نیات سو انگلستان در رابطه با ایران بوده، به همان اندازه بیانگر تمایل این کشور برای بازگشت به روابط دیرینه خود با ایران بوده است.

فرانسه:

فرانسه همواره یکی از طرف های مهم مذاکرات هسته ای بوده است. برای نخستین بار در بحبوحه جنگ آمریکا علیه عراق در سال ۲۰۰۳ بود که دومینیک دوویلپن، وزیر امور خارجه وقت فرانسه، با چراغ سبز ژاک شیراک، رییس جمهوری پیشین، یک ایتلاف اروپایی برای مذاکره با ایران تشکیل داد. هدف از این اقدام نشان دادن این موضوع بود که برای مقابله با سلاح های کشتار جمعی لزومی به جنگ نیست و بر خلاف آمریکا که به بهانه وجود چنین سلاح هایی به عراق حمله کرد، می توان از راههای صلح آمیز جلوی دسترسی به تسلیحات کشتار جمعی را گرفت. در ابتدا، مثلث اروپایی فرانسه، آلمان و بریتانیا که به ابتکار پاریس تشکیل شد، مورد استقبال تهران قرار گرفت. اما پس از دو سال، بویژه پس از انتخاب نیکولا سارکوزی به ریاست جمهوری فرانسه، نقش میانه رویی که این کشور ایفا می کرد تبدیل به مواضع سرسختی شد که گاهی حتی گوی سبقت را از آمریکا می ربود. از سال ۲۰۱۰ میلادی نیز هنگامی که فرانسه احساس کرد مذاکره با ایران به نتیجه نمی رسد، تحریم های اقتصادی علیه تهران را افزایش داد. از دو سال پیش از حصول برجام، فرانسوی ها تلاش کرده اند که نقش منحصر به فردی ایفا کنند. در این راستا، مواضع فرانسه در مذاکرات نهم نوامبر سال ۲۰۱۳ و مخالفت فابیوس وزیرخارجه وقت آن کشور با متن پیشنهادی آمریکا در مورد برنامه هسته ای ایران و استفاده از عبارت «یک زلزله در جبهه غربی ها» قابل توجه است. چنین رفتاری در مذاکرات لوزان نیز به چشم می خورد و اصرار فرانسوی ها بر سختگیری بیشتر، حتی آمریکایی ها را نیز ناخشنود کرده بود. با این حال از سال ۲۰۱۳ آمریکا و ایران مستقیما با یکدیگر وارد مذاکره شدند. این گفتگو ها از مدتی پیش با علاقه بیشتری از سوی دو طرف ایرانی و آمریکایی دنبال می شد. از سویی کنگره آمریکا با تهدید به افزایش تحریم ها علیه ایران، باراک اوباما، رییس جمهوری این کشور را تحت فشار قرار داده بود و از سوی دیگر، اعتبار سیاسی حسن روحانی، رییس جمهوری ایران به لغو تحریم ها وابسته بود[۷]. اما اقتصاد فرانسه طی سال های پس از ۲۰۱۰ شاهد رکود گسترده و کسری بودجه کلان برای این کشور بوده است. از این رو توافق با ایران و ورود به اقتصاد این کشور، همواره از اصلی ترین انگیزه و هدف فرانسه در  پیگیری مذاکرات بوده است. واقعیت این است که اقصاد فرانسه ایجاب می کرد که بتواند در داخل کشور برای قشر بیکار خود اشتغال ایجاد کند که عقد قراردادهای تجاری و اقتصادی با ایران می توانست در این زمینه به دولت فرانسه کمک کند.  البته فرانسوی ها در حالی علاقه مند به توسعه روابط تجاری و اقتصادی با ایران داشتند که در مذاکرات هسته ای، از این کشور مواضع بعضا تندی را شاهد بوده ایم. این مواضع تند که بیشتر ریشه در ملاحظات فرانسوی ها در رابطه با کشورهای عرب خلیج فارس و قراردادهای سنگین اقتصادی با این کشورها دارد. البته در این رابطه نفوذ لابی اسرائیل بر دولت فرانسه را هم نمی شود نادیده گرفت. با این حال نباید این را هم از نظر دور کرد که کشورهایی همچون فرانسه گشایش هر نوع باب تعامل و همکاری را مشروط به هزینه و فایده و سبک و سنگین کردن قراردادهای کنونی با کشورهای عرب منطقه و قراردادهای احتمالی آتی با ایران می کند.  به هر حال پس از دستیابی ایران و گروه ۱+۵ به توافق جامع هسته ای به نظر می رسد که فرانسوی ها این آمادگی را دارند که کمی از این ملاحظات بکاهند و خود را آماده ورود به بازار ایران کنند[۸].

آلمان:

مواضع آلمان در قبال مذاکرات هسته ای با جمهوری اسلامی ایران همواره بر حل و فصل مسالمت آمیز پرونده هسته ای ایران مبتنی بود، تا آنجا که رسانه های رژیم صهیونیستی چندین بار آلمان را به مماشات با ایران برای دستیابی به بازار این کشور در صورت حصول توافق متهم کردند در همین راستا در بحبوی نهایی شدن مذاکرات، روزنامه صهیونیستی «جروزالم پست» مبنای عملکرد آلمان در مذاکرات هسته ای ایران و غرب را لغو تحریم ها برای ورود به بازار ایران دانسته و تاکید کرد که موضع «ضعیف» برلین از فشارهای وارده بر جمهوری اسلامی می کاهد و احتمال شکل گیری یک توافق «بد» را افزایش می دهد. این روزنامه در این باره نوشته است: آلمان همواره ملاحظات اقتصادی را به ملاحظات انسانی، حقوق بشر و تلاش برای صلح جهانی ترجیح داده و مدت هاست درباره ایران و تحریم ها بازی دوگانه ای را در پیش گرفته، اما اکنون به نظر می رسد در پی کسب منافع کوتاه مدت از این مساله است[۹]. اقتصاد همواره برای آلمان از اهمیت ویژه برخوردار بوده است. این کشور قبل از اعمال تحریم ها علیه ایران جز پنج شریک اول تجاری این کشور بوده است و قطعا نیم نگاهی به بازگشت به بازار ایران و سود تجاری حاصل از توافق هسته ای با ایران داشته است.بر این اساس بر اساس برآورد ” اتاق بازرگانی و صنایع در آلمان” نیز در صورت لغو تحریم ها، حجم تجارت سالانه دوجانبه دو کشور به ۱۲ میلیارد یورو خواهد رسید.”مایکل روبین”، کارشناس سیاسی خارجی در اندیشکده امریکن اینترپرایز بر این عقده است که آلمان همواره مسائل تجاری را در اولویت قرار داده و سیاست دوگانه را در قبال ایران و تحریم‌ها در پیش گرفته است. اما اکنون به دنبال سود و منفعت در شرایطی است که جامعه بین‌الملل هنوز تحریم‌ها را علیه ایران حفظ کرده است. از زمانی که گروه ۱+۵ شامل آمریکا، روسیه، چین،انگلیس، فرانسه و آلمان در نوامبر سال ۲۰۱۳ به یک توافق اولیه با تهران دست یافتند، سیاستمداران و تجار آلمانی به شدت تلاش کرده‌اند تا توجه دولت ایران را به خود جلب کنند[۱۰].

 

 

هنگامی که تحریم های اروپا و ایالات متحده سخت تر شد، ایران به سمت آسیا چرخش بیشتری داشت و نگاه ایران به آسیا برجسته تر شد. با وجود تلاش هایی که برای دور کردن پکن از تهران صورت گرفت، واشینگتن مجبور شد تا چین را از تحریم ها معاف کند تا این کشور بتواند به واردات نفتش از ایران ادامه دهد. در حقیقت براساس گزارش آژانس بین المللی انرژی، خرید نفت خام چینی ها از ایران در ژانویه ۲۰۱۴، میزان صادرات ایران را به ۱٫۳۲ میلیون بشکه در روز رسید، یعنی ۳۲ درصد بیشتر از محدودیتی که در توافق نوامبر ۲۰۱۳ ایران و گروه ۱+۵ تعیین شده بود. ایران قلب تعدادی از منافع استراتژیک کلیدی چین شامل گسترده شدن و متنوع شدن منابع انرژی، ساخت راه ابریشم که خاورمیانه را به چین و آسیای مرکزی متصل می سازد و افزایش نفوذ چین در منطقه است. در نتیجه، انرژی و تجارت تنها حوزه های همکاری میان دو کشور نیست. سابقه همکاری های دفاعی چین و ایران که شامل فروش تکنولوژی های دفاعی پیشرفته چین و مشاوره در زمینه برنامه موشک های بالستیک ایران می شود، سابقه ای سه دهه ای دارد[۱۱].چین:

 

مواضع و منافع هر یک از بازیگران مهم جهانی در حفظ و اجرای کامل برجام :

دونالد ترامپ از زمان شروع فعالیت های انتخاباتی خود همواره برجام را “یک توافق بد” دانسته و بارها بر خروج آمریکا از این توافق جهانی و ” پاره کردن” آن سخن به میان آورده است. اما  پس از پیروزی ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده، لحن وی قدری تعدیل شد به طوری که وی با تایید پایبندی ایران به تعهدات خود در برجام، تعلیق تحریم های هسته ای را برای یک دوره ۹۰ روزه اعلام کرد. به نظر می رسد صحبت های ضد و نقیض ترامپ در مورد برجام و موضع ایالات متحده در این باره، بیش از آن که جنبه عملی داشته باشد، صرفا نوعی جنگ روانی و بازی تبلیغاتی و رسانه ای باشد. وی در حالی در دیدار خود با نخست وزیر ایتالیا از برجام به عنوان یک “توافق وحشتناک” یاد و بر ضرورت خروج آمریکا از این توافق سخن می گوید که در مصاحبه خود با وبسایت دیلی کالر خود را مرد نهادهای قانونی می داند و از زیر بار توافقی که امضای سازمان ملل را دارد، شانه خالی نخواهد کرد[۱۲] اما موضع دیگر کشورهای طرف برجام در پایبندی به آن متفاوت از ترامپ است. رسانه های بریتانیایی در دیدار “می”  و “ترامپ” در حاشیه اجلاس گروه ۲۰ از صحبت درباره برجام و اختلاف نظر رئیس‌جمهور آمریکا و نخست‌وزیر انگلیس درباره توافق هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵ خبر داد[۱۳]. اما اتحادیه اروپا که در پایبندی به برجام منافع امنیتی و اقتصادی گسترده ای دارد، بارها به طرق مختلف بر ضرورت حفظ برجام تاکید کرده است. در این راستا مسیول سیاست خارجی اتحادیه اروپا فدریکا موگرینی در نشست خبری با سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه در بروکسل گفت: برجام به یک کشور تعلق ندارد، بلکه متعلق به جامعه جهانی است و اجرای کامل آن را تضمین خواهیم کرد. افزود: اروپا در اجرای کامل برجام و تعامل با ایران، منافع امنیتی دارد، همچنین برای طرف اروپایی منافع اقتصادی در نظر داریم. موگرینی گفت: تعامل با ایران ادامه خواهد یافت. ما می دانیم آمریکا در حال مرور سیاست خود است اما برجام مورد تائید شورای امنیت است و مسئولیت داریم اجرای کامل آن را از همه طرف ها تضمین کنیم[۱۴]. 

 

نتیجه گیری:

توافق برجام در ۱۴ ژوئیه  سال ۲۰۱۵ میان ایران و اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل بعلاوه آلمان – گروه پنج بعلاوه یک- بدست آمد. برجام یک توافق چند جانبه جهانی، با طرف های تاثیرگذار و تاثیرپذیر متعدد است. در بررسی نهایی، سرنوشت این توافق که به سختی بدست آمد، به عزم غرب و پایبندی به اصل تعامل سازنده  بستگی دارد و هر گونه غفلت ازاین اصل یا بی توجهی عمدی به آن، می تواند همه را به پله اول باز گرداند. بدون تردید،  تعامل، یک خیابان یک طرفه نیست و نمی توان به تنهایی آن را طی کرد. ایران تاکنون گام های محکمی در جهت تعامل سازنده با هدف دستیابی به اهداف مشترک در چارچوب برجام برداشته است . اما تجربه پس از اجرای برجام نشان داد موانعی که امریکا درمسیر تجارت و بازرگانی ایران ایجاد کرد هنوز برداشته نشده اند و حتی موانع جدیدی جایگزین موانع قبلی شده اند. بسیاری ازکشورها در یک دهه گذشته به دلیل راوبط خود با امریکا  در مورد تحریم های یک جانبه این کشور علیه ایران گرفتار شدند و زیان دیداه اند. اما پس از حصول توافق، اکثر طرف های درگیر در فرآیند به سرانجام رسیدن برجام توانستند علاوه بر محیا کردن شرایط حضور خود در بازار ایران و بهره مندی از منافع گسترده اقتصادی موجود در بازار ایران، راه را برای تعامل مجدد با کشوری کلیدی و بسیار تاثیرگذار در تقاطع خاورمیانه، خلیج فارس، افغانستان و آسیای میانه، باز کنند. منطقه ای وسیع که از رادیکالیسم، فرقه گرایی و تروریسم به ستوه آمده است.


 

منابع:

۱) ” از ۱+۵ بیشتر بدانیم”، پایگاه خبری فرهنگ انقلاب اسلامی، منتشر شده در ۱۲ اسفند۹۱، قابل بازیابی در پیوند زیر:

http://www.farhangnews.ir/content/26812

۲) ” انتخاب های پیش رو، آینده معامله با ایران”، فرانک ویزنر قابل بازیابی در پیوند زیر:

http://iranprojectfcsny.org/event/choices-ahead-exploring-the-future-of-the-iran-deal/

۳) ” مؤلفه های سیاست خارجی روسیه در همکاری های هسته ای با ایران”،  دکتر علی اکبر جعفری و رویا میرجلالی، پرتال نشریات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم – فصلنامه علمی پژوهشی علوم سیاسی

۴) ” روابط سینوسی پر تنش ایران و انگلستان پس از انقلاب “، موسسه مطالعات و پژوهش هاس سیاسی، مرتضی سعیدی، قابل بازیابی در پیوند زیر:

http://bcir.pchi.ir/show.php?page=contents&id=9721

۵) ” کلید ترمیم رابطه تهران-لندن در قفل پرونده هسته ای “، وب سایت دیپلماسی ایرانی، منتشر شده در۲۴ مرداد ۹۲ ، قابل بازیابی در پیوند زیر:

http://www.irdiplomacy.ir/fa/page/1919707

۶) ” مواضع آلمان، انگلیس، روسیه و فرانسه در قبال مذاکرات لوزان”، وب سایت همشهری آنلاین، منتشر شده در۱۴ فروردین ۹۴ ، قابل بازیابی در پیوند زیر:

http://hamshahrionline.ir/details/291016/world/internationalrelations

۷) ” نقش فرانسه در پرونده هسته ای ایران”، یورو نیوز فارسی، منتشر شده در ۱/۴/۲۰۱۵ ، قابل بازیابی در پیوند زیر:

http://fa.euronews.com/2015/04/01/iran-nuclear-talks-

۸) ” نقش فرانسه در حصول توافق هسته‎ای “، فرارو ، منتشر شده در ۰۱ تیر ۱۳۹۴، قابل بازیابی در پیوند زیر:

http://fararu.com/fa/news/237606

۹) ” موضع آلمان درباره مذاکرات هسته ای، اسرائیل را وحشت زده کرد”، خبرانلاین ، منتشر شده در ۰۹ تیر ۱۳۹۴، قابل بازیابی در پیوند زیر:

http://www.khabaronline.ir/detail/431528/World/nuclear

۱۰) ” انتقاد یک روزنامه صهیونیستی از مواضع آلمان در مذاکرات هسته‌ای “، ایسنا ، منتشر شده در ۰۷ تیر ۱۳۹۴، قابل بازیابی در پیوند زیر:

http://www.isna.ir/news/94040703892

۱۱) ” منافع چین از توافق هسته‌ای ایران”، وب سایت دیپلماسی ایرانی، منتشر شده در ۲۶ فروردین ۹۴ ، قابل بازیابی در پیوند زیر:

http://irdiplomacy.ir/fa/page/1946486

 

۱۲) “سوهان ترامپ بر روح برجام”، موسسه ابرار معاصر تهران، منتشر شده در ۲۸ تیر ۱۳۹۶، قابل بازیابی در پیوند زیر:

http://www.tisri.org/default-2478.aspx

۱۳) “تازه ترین موضع گیری ترامپ در مورد برجام”، پایگاه خبری فرهنگ انقلاب اسلامی، منتشر شده در ۱۷ تیر ۹۶، قابل بازیابی در پیوند زیر:

http://www.farhangnews.ir/content/258567

۱۴) “اروپا در تعامل با ایران منافع امنیتی و اقتصادی دارد”، پایگاه اینترنتی شبکه خبر، منتشر شده در ۲۱ تیر ۹۶، قابل بازیابی در پیوند زیر:

https://www.irinn.ir/fa/news/509207

 

 

برچسب ها: ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~

دیدگاه خود را به ما بگویید.

لطفا معادله را به روز کنید