اندیشکده راهبردی تبیین - منطقه ای

گروهک تروریستی داعش از يک ساختار تشکيلاني هرم‌گونه برخوردار است به گونه اي که سرکرده گروهک در رأس هرم قرار دارد و ديگر فرماندهان وسرکردگان در بخش¬هاي پائين دستي اين هرم قرار مي گيرند.

دومین نشست چهارجانبه افغانستان، پاکستان، امریکا و چین در مذاکرات موسوم به صلح افغانستان در 18 ژانویه با حضور نمایندگان چهار کشور در کابل برگزار شد. با برگزاری این جلسه، پرسش‌های مهمی پیرامون آن نظیر روند نشست‌های چهارگانه صلح، حضور داعش در افغانستان و تأثیر این حضور بر گفتگوهای صلح، منافع بازیگران ذی‌نفع در این نشست‌ها و موضع ایران در قبال شرایط کنونی افغانستان مطرح می‌شود که نوشتار حاضر درصدد پاسخگویی به آن‌ها می‌باشد.

نگاهی به حجم و محتوای روابط اقتصادی ایران و عربستان سعودی نشان می‌دهد که قطع شدن روابط تجاری و اقتصادی به‌مثابه آسیب و ضربه اقتصادی جدی برای هیچ‌کدام از دو کشور نیست. چراکه اصولاً حجم این روابط در ساختار کلان تجارت خارجی دو کشور زیر یک درصد بوده و چندان مهم و تعیین‌کننده محسوب نمی‌شود.

نگاهی به حجم و محتوای روابط اقتصادی ایران و عربستان سعودی نشان می‌دهد که قطع شدن روابط تجاری و اقتصادی به‌مثابه آسیب و ضربه اقتصادی جدی برای هیچ‌کدام از دو کشور نیست. چراکه اصولاً حجم این روابط در ساختار کلان تجارت خارجی دو کشور زیر یک درصد بوده و چندان مهم و تعیین‌کننده محسوب نمی‌شود.

اقدامات عربستان در عین آنکه اقدامی انفعالی در حوزه دیپلماسی به‌حساب می‌آید نگرانی عمیق مقامات این کشور از روند تحولات منطقه را نشان می‌دهد و در راستای افزایش استحکام بلوک کشورهای محافظه‌کار در منطقه و افزایش فشارها به تهران ارزیابی می‌شود.

بر اساس قواعد واقع عینی و ملموس واقع‌گرایی سیاسی، می‌توان به این واقعیت پی‌برد که دست‌کم در شرایط سیاسی، امنیتی و اقتصادی کنونی حاکم بر منطقه و جهان، باید هراس از شکلگیری یک کشور مستقل یکپارچه‌ی متشکل از مناطق کردنشین چهار کشور مهم منطقه را به عنوان یک نظریه‌ی قرن بیستمی به آرشیو سپرد.

شهادت شیخ نمر در شرایط حساس منطقه را باید در چارچوبی گسترده‌تر از معادلات داخلی عربستان مورد تحلیل قرار داد. حاکمان سعودی با اطلاع و برآورد دقیق از واکنش‌های اعتراضی مردم منطقه شرقیه به اعدام شیخ نمر، چنین اقدامی ظالمانه‌ای را مرتکب شده‌اند و بر همین اساس باید مرزهای تحلیل را فراتر از مرزهای عربستان قرار داد. به نظر می‌رسد ریاض بیش از هر زمان دیگری، خود را نیازمندِ افزایش تنش با ایران دیده است.

امروزه واکنش مسیحیان به جنایات صهیونیستی و انتفاضه سوم بیشتر واکنشی حمایت‌گرانه است تا بی‌طرفانه. آن‌ها در حافظه تاریخی خود خوب به یاد دارند که از زمان شکل‌گیری موجودیت نامشروع رژیم صهیونیستی سیاست تخریب اماکن مسکونی و عمومی متعلق به فلسطینی‌ها و بناهای اسلامی و مسیحی در دستور کار این رژیم اشغالگر قرار داشته است.

روابط ترکیه و روسیه پس از هدف قرار گرفتن جنگنده روسی وارد بحران شده است. روسیه در مسائل منطقه‌ای مواضعی نزدیک به جمهوری اسلامی ایران دارد و ترکیه در عین تضاد جدی با ایران در موضوع سوریه، اما همسایه تأثیرگذار ایران بشمار می‌رود. بنابراین ایفای نقش و ایراد مواضع مناسب در این زمینه یکی از مسائل مهم دیپلماسی ایرانی در مقطع کنونی است. در این یادداشت با اشاره به وجوه بحران روابط میان روسیه و ترکیه، گزینه‌های دیپلماسی جمهوری اسلامی در مواجهه با این مسئله موردبررسی قرار می‌گیرد.

مذاکرات میان اعضای گروه بین‌المللی موسوم به «حمایت از سوریه» در نشست وین2 منجر به تهیه طرحی کلی برای پایان بحران در سوریه گردید. در این طرح، دو فرایند موازی آغاز روند سیاسی و اعلام آتش‌بس مطرح شده است؛ اما چنانچه در بندهای پایانی بیانیه این نشست مطرح گردیده، پادشاهی اردن وظیفه برقراری فرایندهایی را بر عهده دارد که طی آن میان نمایندگان نهادهای اطلاعاتی و نظامی درکی مشترک از گروه‌ها و افراد تروریستی فعال در سوریه به دست خواهد آمد. لذا در این یادداشت تلاش می‌شود روند تحولات و علت‌هایی که منجر به انتخاب اردن برای این مهم شده است موردبررسی قرار گیرد.

Noskhe Jadid

آخرین مطالب