اندیشکده راهبردی تبیین - تحولات عراق

چندین هفته است که اعتراض‌های مردمی در استان سلیمانیه اقلیم کردستان عراق صورت می‌گیرد. در این اعتراضات، چندین نفر کشته و زخمی شده‌اند و حتی دفتر حزب دموکرات کردستان (حزب بارزانی) نیز دریکی از شهرهای سلیمانیه به آتش کشیده شده است. تبدیل اعتراضات به آشوب‌های سیاسی در شهرهای مختلف اقلیم کردستان عراق موضوعی است که از جنبه‌های مختلف موردبررسی قرار گرفته است. این یادداشت ضمن بررسی علت این پدیده سیاسی-اجتماعی به آثار و پیامدهای داخلی و منطقه‌ای آن نیز می‌پردازد.

متأسفانه جریان منتسب به آیت‌الله سید صادق شیرازی در سال‌های گذشته با تبلیغات فراوان در صدد مصادره راهپیمایی‌ اربعین حسینی علیه السلام به نام خویش بود. تبلیغات گسترده این جریان در مسیر راهپیمایی اربعین موجب شد تا بعضی از افرادی که نسبت به عملکرد تفرقه‌افکنانه این جریان در مسائل جهان اسلام ناراحت بودند، به اعتراض در مقابل این تبلیغات شخصی بپردازند، ولی جریان شیرازی بدون اشاره به عملکردهای نادرست خویش، با مظلوم‌نمایی خاصی، جریان انقلابی را به ایجاد تفرقه در میان صفوف شیعه و وحدت‌شکنی متهم می‌کند.

مسائل مشترک امت اسلامی خصوصاً مسئله تکفیریون یا مسئله فلسطین و نمادهایی چون پرچم این کشور در اربعین، باید بازنمایی شوند تا احساس جدا بودن این سنت از دغدغه‌ها و عقاید سایر مسلمانان کاهش یابد. خوب است که این مسائل همچون ادبیات امام خمینی (ره) با ادبیات حماسی و ضدظلم عاشورایی ترکیب شوند تا هم از طرف شیعیان برداشت سیاسی کردن اربعین پیش نیاید و به افراطیون شیعه مجال فعالیت ندهد و هم مخاطبان سنّی‌مذهب را با پیام عمومی و فراگیر عاشورا آشنا و آنان را به این سنت خوش‌بین سازد.

کنفرانس قطر با عنوان فریبنده آشتی ملی و با حضور افرادی که مسئله‌دار هستند، پرده دیگری از اقدامات مداخله‌جویانه رژیم قطر در عراق محسوب می‌شود. متأسفانه سیاست قطر و دیگر رژیم‌های عربی حاشیه خلیج‌فارس در قبال عراق، مبتنی بر طایفه ‌گری و ایجاد تفرقه است، بدین معنا که از اهل سنت معارض و بعثی‌ها در برابر شیعه حمایت کرده و نیز خواهان قطع نفوذ جمهوری اسلامی در عراق هستند.

به نظر می‌رسد طرح کنونی در خصوص گارد ملی در عراق، حاوی ضعف‌های جدی است. شاید اکنون روی خوش و مثبت این طرح بیشتر به چشم آید اما واقعیت این است که در کشور عراق که اساساً «وحدت ملی» و «هویت ملی» مورد بحث است، شکل‌گیری نیروهای نظامی استانی در قالب گارد ملی، می‌تواند در لحظات بحرانی و سرنوشت‌ساز، نتیجه‌ای معکوس بدهد.

داعش طی ماه‌های اخیر متحمل شکست‌های سختی شده است. اگر زمانی داعش بی‌محابا با ایجاد رعب و وحشت و ارتکاب جنایات جنگی، حمله و پیشروی می‌کرد؛ اما اکنون ناچار به دفاع از خود و بلکه فرار و عقب‌نشینی شده است. بی‌تردید دستاوردهای بزرگ میدانی مرهون عزم دولت و ارتش و نیروهای امنیتی و پلیس در کنار حضور فعال نیروهای داوطلب مردمی در عرصه کارزار می‌باشد که با فتوای مرجعیت و بر اساس وظیفه دینی و ملی، به صفوف مبارزه پیوسته‌اند.

جبهه‌ی تکفیری- تروریستی داعش، امسال طی مراسم اربعین حسینی، توان و قدرتی را در عراق مشاهده کرد که امید پیشروی و ماندگاری در عراق را از دل نیروهای این گروه به کلی ربود. تأمین امنیت 20 میلیون زائر پیاده توسط ارتش عراق، علاوه بر جلب اعتماد و حمایت ملت عراق نسبت به ارتش این کشور، ضربه‌ی سختی را بر روحیه‌ی نیروهای داعش وارد ساخت و عجز و ناتوانی آنان را در برابر جهانیان به تصویر کشید.

حیدرالعبادی تا حدودی میانه‌روتر از مالکی هست و حداقل در ابتدای راه، جریانات سیاسی مختلف را همراه خود کرده است؛ اما اینکه این موضوع همچنان با مسالمت پیش برود و تعامل با احزاب مختلف برقرار باشد جای تأمل دارد. چرا که همراهی احزاب و گروه‌های مختلف در وضعیت کنونی، به خاطر جلب رضایت نخست‌وزیر جدید برای برآوردن منافع آینده‌ی آن‌هاست.

درگیری آمریکا و گروهک تکفیری- تروریستی یک دعوای ساختگی برای مخفی کردن همکاری غرب و تروریسم در منطقه است. هدف آن‌ها مشترک است و در منطقه نیز با عملیات‌های کشتار جمعی گره خورده‌اند. آمریکا به اعتراف بسیاری از استراتژیست‌های آمریکایی، ایجاد کننده‌ی داعش است، خارج کردن وی از زندان عراق و اعتراف کلینتون به ایجاد داعش همگی حکایت از این واقعیت دارد.

آنچه می‌تواند عراق را همچنان کشوری تأثیرگذار در منطقه نگه دارد، تلاش برای تشکیل دولت واحد در عراق است. چراکه می‌تواند با سرعت جنگ عراق را پایان دهد و همه‌ی طرف‌ها نیز از آن حمایت کنند. نکته‌ی مهم برای پیشبرد این استراتژی قانع کردن کردها به انصراف از ایده استقلال کردستان و ترغیب گروه‌های سنی معتدل به مشارکت در مدیریت سیاسی عراق است.

Noskhe Jadid

آخرین مطالب